پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی تحقیقات تاریخ اجتماعی 2383-0484 4 8 2015 03 06 Formation and Performance of Divan Beigi Post in Safavid Era شکل‎گیری و عملکرد منصب دیوان‎بیگی در دورۀ صفویه 49 71 1329 FA نصرالله پورمحمدی املشی استادیار گروه تاریخ، دانشگاه بین‎المللی امام خمینی قزوین سمیه انصاری کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه بین‎المللی امام خمینی قزوین(نویسندة مسئول) Journal Article 2013 10 26 In the Safavid era, Shah Abbas, due to some socio-political requirements, made changes to the structural and operational modes of a number of posts, including Divan Beigipost. The formation of Divan Beigi dated back to pre-Safavid era. As a result a number of changes, this postdeveloped functionally and was transformed from a military system to a judicatoryone. It became in charge of settling complaints made by the public from the officials, supervising crimes and four-dimensional felonies, and legal and financial corruptions (like embezzlement and bribe). It was also responsible for establishing order in the society and pursuing satisfaction of the public. However, this post, despite playing an effective role in the society, faced turbulence after Shah Abbas, which eventually led to its functional waning. Given that, the present paper, through adopting a descriptive-analytic method and through using available documents, aims to study the reasons for the formation of Divan Beigipost in the judicial system of the Safavids, and attempts to answer these questions: What were the responsibilities of the DivanBeigi in the administrative and judicial structure of the Safavids? What events ultimately led to its positional and functional waning? The results of the study reveal that Divan Beigi, due to its extended duties, played a significant role in establishing social and legal security. However, after Shah Abbas, because of some reasons like the decline in the power of the Safavid kings, deviations from legal rules, dominance of Gorgianover Divan Beigi, and conflicts with clerical and governmental officials, it fell into a decline. As a result of this process, the social and legal structure of the Safavid dynasty weakened, and socio-political dissatisfaction of the public, particularly religious minorities, mounted. شاه‎عباس صفوی بنا بر مقتضیات اجتماعی و سیاسی، در ساختار و کارکرد برخی از مناصب تغییراتی پدیدآورد. منصب دیوان‎بیگی نیز در نتیجۀ تحوّلات، تکامل و توسعۀ کارکردی یافت و از حالت نظامی به محکمۀ قضایی عرف تغییر رویه داد و وظایفی چون نظارت بر شکایات عامۀ مردم از مقامات دولتی، رسیدگی به جرایم و احداث اربعه و... را برای ایجاد نظم در ساختار اجتماع و کسب رضایت عامۀ مردم برعهده‎گرفت. اما نوسانات بعد از شاه‎عباس اول کارکرد آن را تضعیف کرد. مقالۀ حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با تکیه بر داده‎های موجود در منابع، ضمن بررسی دلایل شکل‎گیری منصب دیوان‎بیگی در منظومۀ قضایی صفویان، در‌صدد پاسخگویی به این پرسش‎هاست که دیوان‎بیگی در ساختار اداری و قضایی صفویان چه وظایفی برعهده‎داشته‎؟‌و چه عواملی سبب تضعیف کارکرد و موقعیت آن شد؟. نتیجۀ آنکه، دیوان‎بیگی به علت توسعۀ دامنۀ اختیارات و وظایف، نقش مهمی در ایجاد امنیت اجتماعی و قضایی داشت، ولی در دوران اخلاف شاه‎عباس، تضعیف اقتدار شاهان صفوی، تخطی از قوانین حقوقی، غلبۀ گرجیان بر دیوان‎بیگی، ناسازگاری با مقامات روحانی و دیوانی و غیره سبب انحطاط آن شد که در نتیجۀ آن، ساختار اجتماعی و قضایی حکومت صفویه تضعیف و زمینۀ نارضایتی اجتماعی‌ـ‌سیاسی مردم از جمله اقلیت‎های مذهبی را ایجاد شد. http://socialhistory.ihcs.ac.ir/article_1329_6a453135af64c421fa95cc43eee0c600.pdf