نقش خوانین و متنفذین در برقراری امنیت در لرستان در عهد پهلوی اول

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ/ دانشگاه لرستان

2 کارشناس ارشد تاریخ ایران در دوره اسلامی/ دانشگاه لرستان

چکیده

       با توجه به نابسامانی­های اجتماعیِ موجود در لرستان مقارن برآمدن رضاخان و تلاش وی برای برقراری امنیت در کشور، لرستان از جمله مناطقی بود که برقراری نظم و امنیت در آن ضرورت داشت. بافت ایلیِ منطقه، مساعدت بخشی از خوانین و متنفذان محلی موسوم به «خوانین دولتخواه» مهمترین عاملِ توفیق دولت پهلوی اول در تحقق این امر بود. در این مقاله با شیوه توصیفی- تحلیلی، نقش خوانین و متنفذین لرستان در تعامل با دولت پهلوی اول جهت استقرار امنیت در این منطقه مورد بررسی قرار می­گیرد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد این گروه به خاطر رقابتهای درون طایفه­ای یا به خاطر حفاظت از منافع خود به همراهی با دولت مرکزی پرداخته و از طریق حفظ نظم و امنیت، ابلاغ و اجرای فرامین دولتی، کمک به رفع عوامل ناامنی، حمایت از عملیات نظامی ارتش در قالب شرکت در لشکرکشی­ها، دادن اطلاعات و راهنمایی، تأمین تدارکات، نیروی دولتی را در استقرار امنیت مساعدت نمودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Feudal Lords and Influential Personalities in Security Establishment in Lorestan during the First Pahlavi Era

نویسندگان [English]

  • mohsen rahmati 1
  • Mohammad Dalvand 2
1 Associate professor of History Department/Lorestan University
2 MA in History of Iran in Islamic Era/ Lorestan University
چکیده [English]

Upon the emergence of Reza Khan, Lorestan was experiencing social disorder. Reza Khan attempted to establish security in the whole country and more significantly in Lorestan. Tribal context of the region, assistance of some of local feudal lords and influential individuals called pro-government feudal lords were one of the most important reasons contributing to the success of the first Pahlavi king in security establishment. In this article, by employing a descriptive-analytic research method, the role of feudal lords and influential individuals in the local security establishment and their collaboration with the government in this regard is scrutinized. The findings of this research revealed that feudal lords and influential individuals collaborated with the government for the sake of their personal benefits or intra-tribal competitions through maintaining security and discipline, enacting government rules and regulations, removing insecurity factors, supporting military operations likemilitary expeditions, and providing data, guidance and facilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lorestan
  • tribes and nomads
  • Reza Shah
  • First Pahlavi
  • security
آبراهامیان، یراوند(1392). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشرنی.

آریا، محمدحسین (1376). لرستان در سفرنامه سیاحان، تهران: فکر روز.

ادموندز، جان، سیسل(1362). یادداشت های سفر لرستان، ترجمه  اسکندر امان الهی بهاروند (همراه رساله مینورسکی و مفربارون دوبلر درباره لرستان و لرها) تهران: نشر بابک.

 اقبالی، رضا (1391). امنیت و انتظامات در لرستان از صفویه تا پهلوی، قم: ائمه.

امان الهی بهاروند، سکندر (1391). رضاشاه و لرها، مجموعه مقالات، خرم‌آباد، اردیبهشت جانان.

امیراحمدی، احمد(1373الف). اسناد نخستین سپهبد ایران، به کوشش سیروس سعدوندیان، تهران: مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی.

ایوانف، س.م  (1356). تاریخ نوین ایران، ترجمه هوشنگ تیزآبی و حسن قائم پناه، تهران: اسلوج.

بهرامی، روح الله(1377). سیاست قومی پهلوی اول در قبال قوم لر، فصلنامه مطالعات راهبردی،س1، شماره1، بهار 1377.

پهلوی، رضا شاه (1303). سفرنامه خوزستان، بی‌جا: مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی.

پهلوی، رضا شاه(1345). یادداشتهای رضا شاه، به کوشش علی نصیری، تهران: مطبوعات شاه.

خدابخشی، حاجی رضا (1384). تاریخ سیاسی لرستان، ج1، خرم‌آباد: افلاک.

داگلاس، ویلیام اورویل (1377). سرزمین شگفت، ترجمه حمیدرضا دالوند و شیرین وطن‌دوست، لرستان‌پژوهی، س1، ش 1 و 2، تهران.

دالوند، حمیدرضا (1385). انقلاب اسلامی در لرستان، ج1، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

درخشانی، علی‌اکبر (1386). خاطرات،  به کوشش حبیب‌ لاجوردی، تهران: صفحه سفید.

رزم‌آرا، علی  (1320). جغرافیای نظامی (لرستان) تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران.

رزم‌آرا، علی  (1393). خاطرات و اسناد سپهبد حاج علی رزم‌آرا، به کوشش کامبیز رزم‌آرا و کاوه بیات، تهران: پردیس دانش.

ستوده، یدالله (1388). شورش لرستان، ، خرم‌آباد: شاپورخواست.

شاه‌بختی، محمد (1373). عملیات لرستان، اسناد سرتیپ محمدشاه‌بختی (1306 و 1303) به کوشش کاوه بیات، تهران: شیرازه.

شجره، حسین (1395). سفرنامه حسین شجره به لرستان، تصحیح محمدجعفر محمدزاده، خرم‌آباد، شاپورخواست

شهسواری، ثریا و سعید نجار(1393). « بررسی تأثیرسیاست­های نوسازی رضاشاه برایلات و عشایر لرستان»،  پژوهشنامه تاریخ­های محلی ایران، س2، ش5، زمستان 1395.

صفایی، ابراهیم (بی‌تا)،. نخست وزیران ایران، ج1، تهران: انجمن تاریخ.

غضنفری امرایی، اسفندیار (1393). تاریخ غضنفری، به کوشش اسعد غضنفری و یداله ستوده، خرم‌آباد: شاپورخواست.

فوران، جان (1390). مقاومت شکننده، ترجمه احمد تدین، تهران: خدمات فرهنگی رسا.

فهیمی، مهدی (1388). نقش میرهای سیمره در تاریخ لرستان، اسناد و تصاویر، خرم‌آباد: شاپورخواست.

قراگوزلو، غلام‌حسین (1388). جنگ های لرستان، تهران: اقبال.

کاتم، ریچارد (1385). ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدین، تهران: کویر.

کرونین، استفانی (1377). ارتش و حکومت پهلوی، ترجمه غلام‌رضا علی بابایی، ویرایش محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: خجسته.

گروته هوتم(1369). سفرنامه، ترجمه مجید جلیل وند، تهران: نشر مرکز.

مکی، حسین (1324). تاریخ بیست ساله، ج2، تهران: علمی.

والیزاده معجزی، محمدرضا (1382). تاریخ لرستان روزگار پهلوی، ویرایش غلام‌رضا عزیزی، تهران: حروفیه.

ویلسون، آرنولد (1363). سفرنامه: تاریخ سیاسی و اقتصادی جنوب ایران، ترجمه حسین‌علی سعادت نوری، تهران: وحید.

همو(1373ب). خاطرات نخستین سپهبد ایران احمد امیراحمدی ، به کوشش غلام‌حسین زرگری‌نژاد، تهران: مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی.

همو(1380). تاریخ لرستان روزگار قاجار ، ویرایش حمیدرضا دالوند، تهران: حروفیه.

یکرنگیان، میرحسین (1326). گلگون کفنان، گوشه‌ای از تاریخ نظامی معاصر، تهران: علمی.

مجموعه اسناد

آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره بازیابی 296- 492،‌ 12-17-293

آرشیو سازمان اسناد ملی غرب کشور/ همدان، شماره‌های بازیابی 103/ 280/91، 40/280/91، 57/280/91، 62/280/91، 651/293/91، 147/280/91، 59/280/91، 150/280/91.

مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر، شماره بازیابی 42- 1790.

مجموعه اسناد خانوادگی محمدرضا والیزاده معجزی، خرم‌آباد، کتابخانه تخصصی گروه تاریخ دانشگاه لرستان.

مجموعه اسناد خانوادگی نصرت اسکندری، خرم‌آباد.

مصاحبه

مصاحبه با آقای نجم‌الدین مصدق،لرستان، 26/9/94.

مصاحبه با آقای یداله ستوده، لرستان،  12/9/94.

مصاحبه با آقای سام دالوند لرستان،  28/6/95.

مصاحبه با آقای ذبیح‌اله معینی، لرستان،  25/6/95.