نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

در دوران ساسانیان، شاه‌زادگان دودمان سلطنتی، به‌ویژه ولی‌عهد، باید هنرها و فنون گوناگون شاهانه هم‌چون اسب‌سواری، زوبین‌افکنی، کمان‌داری، شکار، چوگان‌بازی، و دیگر آیین‌های در پیوند با شهریاری را می‌آموختند، هم‌چنین به شاه‌زادگان دادگری، بخشندگی، وفاداری ‌به ‌پیمان‌ها، خویشتن‌داری، و جوان‌مردی آموزش داده می‌شد. گه‌گاه آموزش این هنرها و ویژگی‌های سودمند برای شهریاری به شیوه‌ای بود که می‌توان آن را «نهاد دایگانی» نامید. شماری از شاه‌زادگان دودمان ساسانی پیش دایه/ دایگان پرورش یافتند. در این شیوۀ پرورش‌، هم‌وندی از دودمان سلطنتی، به‌ویژه ولی‌عهد، آموزش‌های شاهانه را پیش «دایۀ» خود، که هم‌وند بزرگ یک دودمان نژاده، پادشاهی دست‌نشانده، و یا یکی از بزرگان شاهنشاهی بود، می‌آموخت و دایه در آینده پشتیبانی از شاه‌زادۀ پرورده‌اش را وظیفۀ خود می‌دانست. واژه‌های «دایه» و «دایگان» به‌معنای زنی که بچه‌ای را به شیر خود بپرورد و یا پرورش‌دهندۀ ‌زن یا مرد است و واژه‌های «دایگانی» و «دایگی» برای اشاره به پرورش‌ کودکی به‌دست پرورانندۀ ‌زن یا مرد آمده است.
در این پژوهش، کوشش خواهد شد با استفاده از همۀ منابعی که آگاهی‌هایی دربارۀ پرورش و آموزش‌های شاهانۀ شاه‌زادگان ساسانی یا به‌اصطلاح نهاد دایگانی در دوران ساسانیان به‌دست می‌دهند، به مطالعۀ این شیوۀ مهم و البته کم‌تر شناخته‌شدۀ پرورش‌ در گسترۀ تاریخ ساسانیان بپردازیم.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Institution of Nursery (Dayegan) during Sasanid Era

نویسنده [English]

  • Shahram Jalilian

چکیده [English]

During Sasanid Era the Princesses of the royal family, particularty the crown prince, were supposed to learn and master various kingly arts and techniques like horse riding, archery, hunting, javelin throwing,and some other ways associated with royalty. Also the princesses were taught being just, giving, faithful, chivalrous and self deciplined. Sometimes they were taught in the way that it can be called “the institution of nursery”. There are many references to the nurses/teachers in the Armanian and also Georgian literature regarding Ashkanian and Sasanids. In this system of education the princesses, especaially the crown prince, learnt the kingly manners and ways by someone related to the royalty in one way or the other. The nurse/teacher saw it as his duty to support the prince whom he has educated. In the historical text the the word nurse (dayeh) and nursery system (dayegan) means a woman who feeds milk to the babies and also it may mean a caretaker who may be a woman or a man. Various historical reports indicate that the institution of nursery (dayegan) or educating the princesses of the royal family was wellknown for about five centutries. It also was practiced among the people related to Sasanides in that era.
The present research tries to explain educating the princesses or so called the “dayegan institution” during Sasanids utilizing historical documents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sasanids
  • the royal family
  • nurse (dayeh)
  • nursery institution (dayegan)