سیمای مرد مدرن: تحلیلی بر تحولات لباس مردان در ایران عصر قاجار

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پژوهش هنر/دانشگاه هنر تهران

2 دانشیار گروه پژوهش هنر/دانشگاه هنر تهران

چکیده

از میانه‌ی سده‌ی سیزدهم ق.، تماس فکری با غرب از طریق نهادهای نوین نظامی، بوروکراتیک، و آموزشی، زمینه‌ی شکل‌گیری طبقه‌ی تحصیل‌کرده و حرفه‌ای تجددگرایی را در ایران فراهم ساخت که عامل رواج سبک‌های پوشاک اروپایی مردانه در ایران بودند. این پژوهش با روش تحلیل متون تاریخی، جریان اقتباس پوشاک اروپایی و دلالت‌های اجتماعی آن را بررسی کرده، و درصدد پاسخ به این پرسش است که چه رابطه‌ای میان ظهور طبقات نوین متوسط شهری، و پیدایی نهادهای اداری و آموزشی مدرن، با مدرن شدن لباس مردان ایرانی وجود داشت؟ لباس اروپایی نزد تجددگرایان ایرانی، تجسمِ نوعی ادراک اجتماعی مدرن، مظهر اقتداء به جهان پیشرفته‌تر غرب، و نیز تمایز از اشرافیت و سنت بود. هدف این نوشتار این است که نشان دهد فرآیند مدرن شدن پوشاک مردان در ایران، پیش از تغییرات آمرانه‌ی عصر پهلوی، مبنایی اجتماعی در تحولات عصر مشروطه داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Image of Modern Man: A Study on Iranian Men’s Dress Developments in Qajar Period

نویسندگان [English]

  • Manzar Mohammadi 1
  • Seyed Saeed Seyed Ahmadi Zavieh 2
1 PHd student of Art/ University of Tehran
2 Assistant Professor, Department of Art Research/Art University of Tehran
چکیده [English]

From the mid-nineteenth century, ideological contacts with the western world, through modern educational, bureaucratic, and military institutions, laid the basis of a new professional middle-class in Iran, who has been the main trendsetter of modern European clothing styles among Iranian men. With examining historical texts from late Qajar period, the process of appropriation and popularity of European-style men’s suit, and its social implications in Iran, is studied here, to answer the question that what is the connection between new middle class, new civil institutions, and modernization of men’s dress. European dress for Iranian modernists, represented a modern social and organizational perception, and was a symbolic manifestation of equality to the advanced western world, and also distinction from not only aristocracy, but also traditionalists. The aim of this study is to show that modernization of men’s dress in Iran has had a social basis in constitutional era, prior to political changes of dress in Pahlavi era.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "men’s dress"
  • "suit"
  • "middle class"
  • "modern institutions"
  • "Qajar"
ادیب، م. ق (1303). «ازدواج در ایران»، جمعیت نسوان وطن‌خواه ایران، سال 1، شماره‌ی 7 و 8، (ماه انتشار ندارد).

امانت، عباس (1393). قبله‌ی عالم: ناصرالدین شاه قاجار و پادشاهی ایران، ترجمه حسن کامشاد، تهران: کارنامه.

آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نی.

آدمیت، فریدون (1357).  اندیشه‌های میرزاآقاخان کرمانی، تهران: پیام.

پولاک، یاکوب ادوارد (1361). ایران و ایرانیان: سفرنامه پولاک، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران خوارزمی.

تقی‌زاده، سیدحسن (1298). کاوه، دوره دوم، شماره 1، جمادی‌الاول 1338 ق./بهمن 1298 ش./فوریه 1920 م.

تقی‌زاده، سیدحسن (1379).  تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران: فردوس.

رایت، دنیس (1368). ایرانیان در میان انگلیسیها: صحنههایی از تاریخ مناسبات ایران و بریتانیا، ترجمه کریم امامی، تهران: نشر نو.

رائین، اسماعیل (1350). میرزا ملکم‌ خان، تهران: بنگاه مطبوعاتی صفیعلیشاه.

شادمان، سیدفخرالدین (1382). تسخیر تمدن فرنگی، تهران: گام نو.

شریعتپناهی، حسامالدین (1372).  اروپاییها و لباس ایرانیان، تهران: قومس.

شهری، جعفر (1371).  طهران قدیم، جلد اول، تهران: معین.

صوفی نیارکی نجفی، تقی (1385). «بازتاب گفتمان سنّت و تجدد در دهه‌ی سوم عصر مشروطه، برداشتی از کتاب مدینه‌الاسلام روح التمدن»، مطالعات تاریخی؛ شماره 13، تابستان 1385، ص‌ص 58 تا  111.

طریقی، مژگان (1390). ایران عصر قاجار (از دید مونتابونه، عکاس ایتالیایی)، تهران: میردشتی.

عیسوی، چارلز فیلیپ (1362). تاریخ اقتصادی ایران، ترجمه یعقوب آژند، تهران: گستره.

کرزن، جرج ناتانیل (1362). ایران و قضیه ایران، ترجمه غ. وحید مازندرانی، جلد اول، تهران: علمی و فرهنگی.

کرمانی، ناظم‌الاسلام (1357).  تاریخ بیداری ایرانیان، جلد دوم، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

محبوبی اردکانی، حسین (1357). تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، تهران: دانشگاه تهران.

محمدکمال، سارا (1395). «از مدارس رشدیه تا رشد مدارس جدید در ایران»، وبسایت انسان‌شناسی و فرهنگ. http://anthropology.ir/node/3134.html

مستوفی، عبدالله (1384). شرح زندگانی من (تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه)، جلد اول، تهران: زوار.

نجمی، ناصر (1326). عباس‌ میرزا و جنگ‌‌های ایران با روسیه تزاری، تهران: کانون معرفت.

همراز، ویدا (1391). مبلغان مسیحی در ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

 

Druesedow, Jean L. (1990). Men’s Fashion Illustration from the turn of the Century, NY: Jno.

Farmanfarmaian, Roxane (Ed.) (2008). War and Peace in Qajar Persia, London and NY: Routledge.

Flügel, John C. (1930). The Psychology of Clothes, London: Hogarth Press.

Hollander, Anne (1994). Sex and Suits, NY: Alfred A. Knopf Inc.

Kuchta, David (2009). “Three-Piece Suite” In: McNeil, Peter; Karaminas, Vicki, The Men’s Fashion Reader, NY: Berg.

Shields, Rob (2009). “A Tale of Three Louis: Ambiguity, Masculinity and the Bow Tie”, In: McNeil, Peter; Karaminas, Vicki. The Men’s Fashion Reader, NY: Berg.

Svendsen, Lars (2006). Fashion: A Philosophy, London: Reaktion Books Ltd.