بررسی و تحلیل بهداشت، بیماری ها و درمان در دوره قاجار از آغا محمد خان تا مظفرالدین شاه؛ مطالعه موردی: شهر تهران

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 استاد پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

3 استاد گروه تاریخ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.30465/shc.2020.15918.1577

چکیده

بهداشت، بیماری ها و وضعیت درمان یکی از مهمترین مباحث تاریخ اجتماعی است که وضعیت فکر، عملکرد و سازوکار رویارویی با این پدیده ها را به بوته نقد و بررسی می سپارد. با توجه به این مسئله، بررسی بیماری ها، نوع درمان، وضعیت پزشکان، چگونگی رویارویی با پزشکی مدرن و اقدامات و برنامه های دولتی برای پیشگیری یا درمان بیماری های همه گیر از اهمیت زاید الوصفی برخوردار است. از اینرو، این پژوهش به دنبال طرح این مسئله است که وضعیت کلی بهداشت عمومی در دوره قاجار و پیامدهای پیدایش پزشکی نوین بر چه مبنایی بوده است. سوال های ذیل در این راستا طرح می شود: بیماری ها و نوع درمان آن در دوره قاجار چه و چگونه بوده است؟ موانع توسعه پزشکی نوین در این دوره چه بوده است؟ یافته های تحقیق نشان می دهد که شرایط تاریخی ایران در دوره قاجار، پایبندی بر اصول سنتی طبابت، رواج خرافات و فقدان کوشش و نگرش جدید در پزشکی نوین از موانع رشد و توسعه بهداشت عمومی بوده است؛ با این حال، پس از تاسیس دارالفنون در دوره ناصرالدین شاه، نگرش جدی و انتقادی در حوزه طب شکل گرفت که رهاورد آن برپایی کرسی آموزش پزشکی نوین و ایجاد طبقه پزشکان آموزش دیده بود. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی است و عمده یافته های تحقیق از میان یادداشت های سیاحان استخراج شده است. با وجود این، از دیگر منابع نظیر تاریخ نگاری ها، خاطرات و اسناد نیز به اشکال گوناگون بهره گرفته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation and Analysis of Health, Diseases and Treatment in the Qajar Period from Agha Mohammad Khan to Mozafar al-Din Shah; case study: the city of Tehran

نویسندگان [English]

  • mehrshad kazemi 1
  • naser takmilhomayon 2
  • reza SHABANI 3
1 Department of History
2 Department of History
3 department of History
چکیده [English]

The study and analysis of the social health of a society in a particular historical period has a special place. The health, diseases, and treatment status are also one of the topics in the social history that reviews the performance, thought, and behavior of individuals. Due to this problem, it is important to consider diseases, the type of treatment, the status of physicians, how to deal with modern medicine, and the government's actions and programs to prevent or treat epidemics. This article attempts to address the general state of public health in the Qajar era and the problems and consequences of modern medicine in Iran. So, the questions are as follows: What are the types of diseases and their treatment in the Qajar era? What were the obstacles to the formation of modern medicine in this period? Research findings show that the historical conditions of Iran during the Qajar era, adherence to traditional principles of medicine, the prevalence of superstitions, and the lack of new efforts and attitudes in modern medicine have been obstacles to the growth and development of public health. The research method in this paper is descriptive-analytical and most of the research findings are extracted from the notes of the travelers. However, other sources such as historiography, memoirs and documents have also been used in various forms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qajar
  • disease
  • treatment
  • Medicine
  • physicians