تبیین ریشه‌های اجتماعی اقتصادی انقلاب مشروطه

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشکدة تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

اگرچه بررسی ریشه‌های پیدایش انقلاب مشروطه همواره ایده‌ای جذاب و قابل‌ تأمل بوده، اما تاکنون تلاشی جدی برای تبیین نظری انقلاب، دست کم در زبان فارسی، صورت نگرفته است. به همین سبب این مقاله می‌کوشد علل اجتماعی ـ اقتصادی وقوع انقلاب مشروطه را در چهارچوب نظریۀ کارکردگرایی چالمرز جانسون تبیین کند.
این نظریه مبتنی ‌بر تعادل و هم‌بستگی اجتماعی است و اعتقاد دارد اگر نظام اجتماعی از حفظ تعادل خود در برابر پدیده‌ها‌‌ی نوین و شرایط محیطی، که از درون و بیرون آن ‌را تحت ‌تأثیر قرار می‌دهند، ناتوان باشد؛ دست‌خوش تزلزل و بحران می‌شود و راه برای انقلاب و تحول هموار می‌شود. این عدم تعادل در عهد قاجار، از یک سو در پی مواجهة جامعه و حکومت ایران با غرب و از سوی دیگر، با انجام اصلاحاتی که به تقابل سنت‌های بومی با ارزش‌های مدرن ‌انجامید، فراهم آمد و پیرو آن نظم کهن از هم گسیخت و انقلاب مشروطه شکل گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Explanation of Social-Economical Causes of Constitutional Revolution

نویسنده [English]

  • Alireza Mollaiy Tavany
Assistant Professor, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

Even though the inquiry about constitutional revolution have been always an interesting idea but till now there isn’t any severe attempt to explaining this important historical event at least in Persian language. Since, here we try to analyze the economical-social causes of constitutional revolution in the form of Chalmers-Johnson’s functionalist theory.
This theory that built upon social balance and solidarity climes that if the social system can’t keep its balance in environmental conditions and new phenomena, faced with crisis and finally leads to revolution. We can see this imbalance in Qajar age on the one hand in confrontation with west, and on the other hand new reforms leads to an opposition between native customs and western values, and following that, the old order disintegrated.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Constitutional Revolution
  • Chalmers-Johnson’s functionalist theory