نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه باقرالعلوم(ع)

2 عضو هیات علمی گروه معارف، دانشگاه امیر کبیر

چکیده

مشاغل و پایگاه‌های درآمدی یکی از مؤلفه‎های تاریخ اجتماعی است که واکاوی گونه‌ها‌، قلمرو، خاستگاه‎ها و ابعاد آن می‌تواند گوشه‎هایی تازه از زندگی مردم در گذشته را بنمایاند. بی‎توجهی نسبی منابع متعارف تاریخی به تاریخ اجتماعی زمینه‎ساز اقبال به دیگر منابعی است که در تقسیم اولیه در شمار منابع تاریخی قرارنمی­گیرند. دیوان­های شعر را باید از جملۀ این منابع شمرد. در این دیوان‌ها به انبوهی از مسائل و مؤلفه‎های مربوط به زندگی اجتماعی اشاره شده است. استخراج و سپس گردآوری اطلاعات دربارۀ آنها روزنه‌ای است به سوی فهم متن و واقعیت اجتماعی روزگاران گذشته. این مقاله با رویکردی وصفی و با استفاده از تکنیک جست‎وجوی نام مشاغل و پایگاه‎های درآمدی در پنج دیوان شعر از شاعران پارسی‌سرای قرن‎های هشتم و نهم ایران و دسته‎بندی آنها کوشیده است به این پرسش پاسخ دهد که مشاغل و پایگاه‎های درآمدی یادشده در این دیوان‌ها در بستر یک مطالعۀ تکمیلیِ دیگر تا چه اندازه متأثر از آموزه‌های دینی بوده است. این بررسی نشان‎می‎دهد که در ایران، در روزگار بین خرابی‎های حملة مغولان و آبادانی عصر صفویه، آموزه­های دینی در مشاغل دین‎آورد شامل سه دسته مشاغل مرتبط با اجرای عبادات دینی (شامل سه شغل)، مشاغل مرتبط با اجرای احکام اجتماعی دینی (شامل سه شغل) و مشاغل مرتبط با آموزش و ترویج دین (شامل چهار شغل) و مشاغل دین‎پرورد شامل دو دسته مشاغل مرتبط با اجرای احکام دینی و مراسم (شامل پنج شغل) و مشاغل مرتبط با ساخت و ادارة اماکن دینی (شامل سه شغل) و نیز پایگاه‎های درآمدی (شامل چهار شغل) نقش داشته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Typology of Jobs and Income Sources Mentioned in Iranian Poetry Books during the14th and 15thCenturies

نویسندگان [English]

  • Mohsen Alviri 1
  • Marziyeh Parvandi 2

1 Department of History, Baqer al-Oloum University

2 Academic Member of the Department of Theology

چکیده [English]

Jobs and income sources are among the social history elements and analyzing their types, scopes, origins and dimensions can reveal new aspects of people’s life in the past. The relative inattention of common historical resources to the social history leads us to use other resources which are not classified as historical resources at the first glance. Poetry books can be cited as one of this type of resources. In these poetry books, many of issues and elements related to social life of people are addressed. Extracting and collecting data about them is a new way in order to understand the concept and reality of people’s life in the past. Using a descriptive approach and by investigating into and classifying the jobs and income sources in five different poetry books from Iranian poets living during the 14th and 15th centuries, this  research attempts to find out to what extent the jobs and income sources in these poetry books are influenced by religious teachings. This study reveals that between the time of Mogul invasion destructions and the developments during Safavid dominion in Iran, religious teachings had a strong impact on religion-related jobs including three types of jobs namely jobs related to religious worships (three jobs ), administration of social-religious rules (three jobs) and education and promotion of religion (four jobs); and also on religious-based jobs including two types of jobs namely the ones related to administration of religious rules and ceremonies (five jobs), building and management of  religious places (three jobs)  as well as income sources (four jobs).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious-related jobs
  • Religious-based jobs
  • Income sources
  • Hassan Kāshi
  • IbnYamin Faryūmadi
  • SharafeddinYazdi
  • Nūredin-iTūsi Esfarāyeni
  • Ibn Hesām Khosafi