صنعت نفت و تحول جمعیتی و شغلی در مناطق نفت‏خیز جنوب ایران

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ، دانشگاه الزهرا

2 استاد گروه تاریخ، دانشگاه الزهرا

3 استاد دانشگاه لایدن هلند

چکیده

پژوهش حاضر می‏کوشد تا پاسخی برای چگونگی تأمین نیروی انسانی شاغل در شرکت نفت انگلیس و ایران در آبادان و مسجدسلیمان بیابد. عوامل گوناگونی که سبب جذب عشایر به سکونت در شهرهای نفتی شدند و انگیزه‌هایی که موجب مهاجرت مردم از شهرها و روستاهای ایالات دیگر به مناطق نفتی شد، پرسش‎های جزئی‎تری هستند که به آنها خواهیم‎پرداخت. توسعۀ صنعت نفت به جابه‏جایی جمعیت، افزایش جمعیت، تغییر مشاغل و شکل‏گیری قشر کارگر صنعتی در مناطق نفت‌خیز جنوب ایران انجامید.
   این پژوهش با شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی بر اساس نظم و توالی منطقی تاریخی انجام‎یافته‎است. تأکید پژوهش حاضر بر اسناد و مدارک موجود در آرشیوهای ایران و انگلستان بوده است. روش و نظریۀ مورد استفاده در تحقیق حاضر به نوعی نگارش «تاریخ از پایین»(History from Below) و پرداختن به تاریخ‏نگاری فرودستان (سوبالترن) در صنعت نفت است.1 به تعبیری می‌توان گفت تاریخ از پایین خوانش دیگری از تاریخ اجتماعی است. در این رویکرد، عاملیت تاریخی به فرادستان و نهادهای اجتماعی و سیاسی منحصر نمی‌شود و بیشتر در پی یافتن نقش جمهور مردم در تحولات جامعه است.
   یافته‏ها حاکی از آن است که فعالیت شرکت نفت انگلیس و ایران در جنوب ایران موجب ایجاد تأسیسات و پالایشگاه‏هایی شد. استخدام عشایر و روستاییان به‎عنوان کارگر در مجموعۀ وسیع صنعت نفت و بهره‏مندی از امنیت نسبی، امکانات مالی ثابت و خدمات بهداشتی سبب مهاجرت افراد از نقاط مختلف به منطقۀ نفت‏خیز خوزستان شده و بدین‏ترتیب گام بزرگی در جهت قوام‏یافتن طبقۀ کارگر در ایران برداشته شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Oil Industry and Development of Population and Occupation in Oil Rich Regions in the South of Iran

نویسندگان [English]

  • Robabeh Motaqedi 1
  • Mohammad Sheikh Nouri 2
  • Touraj Atabaki 3
1 PhD Candidate, Department of History
2 Professor, Department of History, Al-Zahra University
3 Professor at Leiden University
چکیده [English]

The present research attempts to find out how the human resources were provided in Anglo-Persian Oil Company in Abadan and Masjid Soleyman. Different factors attracted nomads to oil-rich cities. We also discuss the motivations that led people to immigrate from other cities and villages to oil-rich regions. Oil industry development led to population movement, job change and  formation of  industrial labor  stratum in Iran’s southern oil-rich regions.
The present descriptive-analytic research emphasizes the existing documents and evidence in Iran and UK archives. History from below is the methodology and theory used in this study which deals with writing the history of the subaltern in the oil industry. In other words, it can be said that history from below is a different account of social history. In such an approach, the historian tries to find the common people’s role in the social developments.
The findings indicate that the activity of the Anglo-Persian Oil Company in the south of Iran led to the establishment of facilities and refineries. Employment of nomads and villagers as labor in the vast oil industry, enjoying relative safety, stable financial facilities and health services caused people to emigrate from different places to the oil-rich Khūzestan region. Thus, a great step was taken towards strengthening the labor class in Iran.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Anglo-Persian Company
  • labors
  • Employment
  • Nomads
  • Villagers