نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه تربیت مدرس،

2 کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی، (نویسنده مسئول)

چکیده

انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 به واسطۀ ماهیت ائتلافی خود، حاصل تعامل و همکاری گروه‎ها و طبقات اجتماعی مختلف بود. یکی از طبقات اجتماعی مهم حاضر در انقلاب اسلامی ایران، طبقۀ کارگر بود. مسئلۀ این پژوهش چرایی ورود کارگران به انقلاب اسلامی ایران به‎رغم اعطای برخی امتیازهای اقتصادی، رفاهی رژیم حاکم به آنان است که کوشش شده‎است تا با استفاده از روش توصیفی ـ تفسیری و رهیافت فرهنگی ـ جامعه‎شناختی، به پاسخ‎گویی بدان مسئله پرداخته‎شود. طبق نتایج به‎دست‎آمده در این پژوهش، فرهنگ و اقتصاد به عنوان دو عامل تکمیل‎کننده در انقلاب اسلامی در یک راستا و همسو با هم، نقشی تعیین‎کننده در شکل‎گیری نارضایتی کارگران و در نهایت ورود کارگران به انقلاب اسلامی داشتند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Bases of Entrance and Role Making of Workers in the Islamic Revolution of Iran

نویسندگان [English]

  • Seyyed Hashem Aghajari 1
  • Morteza Veisi 2

1 Assistant Professor of History, Tarbiat Modarres University

2 MA in Islamic Revolution History, Research Institute of Imam Khomeini and Islamic Revolution

چکیده [English]

The Islamic revolution of Iran in 1357, due to its integrative nature, occurred as a result of interaction and cooperation among various communities and social classes. The labor class was one of these crowdsinvolved in the Islamic revolution of Iran. The present paper aims at exploring the reasons for which the workers joined the Islamic revolution of Iran, despite all the economic bonuses and welfare given to them by the regime. The issue was studied through adopting a descriptive-analytic method and socio-cultural approach. The findings of the study revealed that culture and economy, as two complementary factors in the Islamic revolution, worked alongside each other and played determining roles in the formation of discontent among the workers, which ultimately led to their entrance to the Islamic revolution of Iran. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Workers
  • Economy
  • Culture
  • revolution
  • Imam Khomeini
  • Agent-hood
  • Pahlavi

آبراهامیان، یرواند (1387). ایران بین دو انقلاب، ترجمة احمد گل‌محمدی، تهران: نی.

آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی، اسناد طبقه‎بندی‎نشده، شماره‎های بازیابی: 14274، 37103.

آیندگان (1353، 19 اسفند). «هویدا از کارفرمایان رفاه بیشتر کارگران را خواست»، ش 2171.

آیندگان (1357، 11 خرداد). «کارخانه‎ها با صد کارگر باید به فکر مسکن باشند»، ش 3131.

آیندگان (1357، 6 تیر). «راه میان خانه و کارخانه کوتاه می‎شود»، ش 3153.

آیندگان (1357، 7 شهریور). «سه عید مذهبی به تعطیلات کارگران اضافه شد»، ش 3204.

آیندگان (1357، 12 شهریور). «قسم می‎خورم که مشکل مسکن کارگران را حل کنم»، ش 3208.

آیندگان،(1357، 6خرداد). «مشکل مسکن کارگران فارس»، شماره 3126.

اسناد انقلاب اسلامی (1374). ج 4، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

اشرف، احمد؛ و علی بنوعزیزی (1387). طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران، ترجمة سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نیلوفر.

اشرفی، محسن (1367). «دستمزدها و قدرت خرید کارگران در ایران: ۱۳۵۷ـ1337»، اطلاعات سیاسی اقتصادی، س 2، ش 8.

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک (1384). ج 8، 9، 12، 17، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی.

اطلاعات (1357، 29 مهر). «ادامۀ اعتصابات در تهران»، ش 15737.

اطلاعات (1357، 17 دی). «اعلامیۀ شمارۀ یک اعتصابی صنعت نفت»، ش 15753.

ایوانف، میخائیل. س. (۱۳۵۶). تاریخ نوین ایران، ترجمة هوشنگ تیزابی و حسن قائم‌پناه، بی‌جا:بی‌نا.

بشیریه، حسین (1373). «جزوة درسی جامعه‌شناسی سیاسی»، تهران: دانشکدة حقوق و علوم سیاسی.

بشیریه، حسین (1374). جامعه‌شناسی سیاسی، تهران: نی.

بیات، آصف (1384). «کنترل سیاسی و سازماندهی کارگری در ایران»، مجلة نگاه، ش 13.

پهلوی، محمدرضا (1371). پاسخ به تاریخ، به کوشش شهریار ماکان، تهران: شهر آب.

تریمبرگر، آلنکی (1388)، «ای. پی. تامپسون: فهم فرایندتاریخ»، بینش و روش در جامعه شناسی تاریخی، به‌کوشش تدا اسکاچپول‌، ترجمة هاشم آقاجری، تهران: نشرمرکز.

جمالی، فیروز (1381). «مهاجرت، شهرها و سازگاری مهاجران»، مجلۀ دانشکدة ادبیات و علوم انسانی تبریز، ش 182.

جوادی‌نجار، زهرا (۱۳۵۲). «بررسی نحوة گذران فراغت کارگران کارخانجات تهران»، پایان‌نامة دورة کارشناسی جامعه شناسی‌، دانشکدة تعاون و علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

حافظیان، فاطمه (1380). تشکل‌های کارگری و کارفرمایی در ایران، تهران: اندیشة برتر.

زیاری، کرامت‌الله (1377). «مدل‌های تحلیلی فقر، توزیع درآمد و نابرابری‌های منطقه‌ای در ایران»، تحقیقات جغرافیایی، ش 48.

سوداگر، محمدرضا (1369). رشد روابط سرمایه‌داری در ایران ۱۳۵۷ـ1342، تهران: شعلة اندیشه.

صحیفه امام(بی‌تا). (دوره22 جلدی)، چاپ چهارم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

فوران، جان (1383). مقاومت شکننده، ترجمة احمد تدین، تهران: رسا.

کالین‌لیز، لئو پانیچ (1386). مانیفست پس از 150 سال، ترجمة حسن مرتضوی، تهران: آگه.

کاووسی، فریدون (1357). کارگر ایرانی در ایران امروز، تهران: نشر مرکز تحقیقات.

کیهان (8/7/57). «شکایات و خواسته‎های کارگران کشور اعلام شد»، ش 10576.

کیهان (17/7/1357)،«اعتصاب در تهران و شهرستان ها ادامه دارد»، شماره 10584

گازیوروسکی، مارک (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه، ترجمة جمشید زنگنه، تهران: رسا.

گراهام، رابرت (1358). ایران، سراب قدرت، ترجمة فیروز فیروزنیا، تهران: سحاب کتاب.

گروه جامعه‌شناسی شهری (1357). خاستگاه کارگران تهران، برگردان باقر ساروخانی، ج 1، تهران: دانشگاه تهران، دانشکدة علوم اجتماعی و تعاون، مؤسسة مطالعاتی و تحقیقات اجتماعی.

لاجوردی، حبیب (1369). اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران، ترجمة ضیاء صدیقی، تهران: نو.

مشهدی‌زاده، ناصر (1373). تحلیلی از وضعیت برنامه‌ریزی شهری در ایران، تهران: دانشگاه علم و صنعت.

نجاتی، غلامرضا (1386). تاریخ بیست‌وپنج سالة ایران، تهران: رسا.

نوید،( تیر ماه 1355)«خبری از کارخانه پارس توشیبای رشت»،شماره 2.

هالیدی، فرد (1358). دیکتاتوری و توسعة سرمایه‌داری در ایران، ترجمة فیض‌الله نیک‌آیین، تهران: امیرکبیر.

هویدا، فریدون (1388). سقوط شاه، تهران: اطلاعات.

هیرو، دیلیپ (1386). ایران در حکومت روحانیون، ترجمة محمدجواد یعقوبی‌داربی، تهران: باز.

Bashiriyeh, Hossin (1984) The State and Revolution in Iran (1962-1982), London and Canderra: Croom Helm Press.

Bayat, Assef (1987). Worker and Revolution in Iran, London: Zed Book.

Thompson, E.P. (1966). The Making of the English Working Class, NewYork Press.

Ershad, P. (1981). “Migration and Lifestyle: Work and Leisure an Industrialized City (Arak)”, phd. Theisis, Chelsen College.